Niedokrwistość

Niedokrwistość jest jednym z globalnych problemów zdrowia publicznego, który dotyka wiele krajów na całym świecie. Najczęściej choroba ta występuje na tle niedoboru żelaza, ale również może się wiązać z innymi niedoborami żywieniowymi (niedobór witaminy B12 lub kwasu foliowego). Strategia dietetyczna w przypadku profilaktyki lub wsparcia leczenia niedokrwistości powinna polegać na zwiększeniu różnorodności diety, poprawie nawyków żywieniowych oraz suplementacji makroelementów. 

Jakie są objawy niedokrwistości? Ogólnie obraz kliniczny zależy od postaci niedokrwistości, lecz można wyróżnić wspólne objawy, takie jak łatwa męczliwość, duszność wysiłkowa, bóle i zawroty głowy, zaburzenia koncentracji, bladość skóry i błon śluzowych. Lekarz rozpoznaje niedokrwistość na podstawie wywiadu oraz wyników badania morfologicznego krwi. Ważne jest przede wszystkim stężenie hemoglobiny, hematokryt, średnia objętość erytrocytów, średnie stężenie hemoglobiny w krwince. Już na podstawie tych wyników, lekarz może zlecić oznaczenie poziomu żelaza, witaminy B12 lub kwasu foliowego w surowicy krwi. 

Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest typowym schorzeniem występującym w codziennej praktyce klinicznej. To schorzenie ma szczególny wpływ na organizm w przypadku dzieci, kobiet ciężarnych oraz kobiet w wieku prokreacyjnym z racji tego, że mają one większe zapotrzebowanie na żelazo. Przyczyny występowania niedokrwistości mogą być różne, lecz w tym artykule skupimy się na niedoborach żywieniowych. W tym przypadku celem leczenia jest uzupełnienie zapasów żelaza i osiągniecie prawidłowego stężenia hemoglobiny we krwi. Lekarz może zlecić preparaty żelaza, lecz najpierw można zadziałać żywieniem wzbogaconym w produkty zawierające żelazo. 

W pożywieniu żelazo występują w dwóch formach - hemowej i niehemowej. Żelazo hemowe występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego i cechuje się dobrą absorpcją (ok.20%). Natomiast żelazo niehemowe występuje w produktach pochodzenia roślinnego. Wchłanianie tej postaci żelaza zależy od wielu czynników i ogólnie wynosi od 1 do 5%. Absorpcję zwiększa witamina C, niektóre aminokwasy oraz zjawisko zwane “meat factor” (obecność produktów pochodzenia zwierzęcego). Dobrym źródłem żelaza są: mięso, podroby, ryby, owoce morza, jaja. Z produktów pochodzenia roślinnego dużą zawartością żelaza cechują się nasiona roślin strączkowych, ciemne pieczywo, otręby, komosa ryżowa, natka pietruszki, pestki dyni. 

Podsumowując, układając jadłospis uwzględniający niezbędną ilość żelaza należy pamiętać o włączeniu składników wspomagających jego wchłanianie (witamina C, kwasy organiczne, tj.: mlekowy, cytrynowy, które są zawarte w produktach kiszonych lub chlebie na zakwasie oraz niektóre aminokwasy (cysteina, lizyna, histydyna). Należy pamiętać o ograniczeniu składników hamujących wchłanianie żelaza (jony wapnia, fityniany, szczawiany, taniny, polifenole). Dieta w niedokrwistości musi odpowiadać wszystkim zasadom racjonalnego żywienia, czyli ma dostarczać niezbędnej ilości energii, białka, tłuszczów, węglowodanów, witamin i składników mineralnych. Przede wszystkim należy spożywać więcej produktów pochodzenia zwierzęcego zawierających żelazo hemowe (mięso, podroby, wędliny, jaja), nasion roślin strączkowych, uwzględnić owoce i warzywa bogate w witaminę C, ograniczyć picie herbaty i kawy oraz ograniczyć spożywanie produktów nabiałowych bogatych w wapń razem z posiłkiem bogatym w żelazo. 

Niedokrwistość

Bibliografia: 
  1. Camaschella C. 2015. Iron-Deficiency Anemia. The New England Journal of Medicine, 372 (19):1832-1843. 
  2. Dmoszyńska A. (red.) 2011. Wielka Interna. Hematologia. Medical Tribune Polska, wydanie I, Warszawa. 
  3. Gawęcki J. (red.) 2012. Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa. 
  4. Gowin E., Horst-Sikorska W. 2010. Żelazne zapasy – komu w XXI wieku grozi niedobór żelaza? Farmacja Współczesna, 3:139-146. 
  5. Kunachowicz H., Przygoda B., Nadolna I., Iwanow K. 2017. Tabele składu wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 
  6. Lipiński P., Starzyński R.R., Styś A., Staroń R., Gajowiak A. 2014. Niedokrwistość na tle niedoboru żelaza. Kosmos, Problemy nauk biologicznych, 63 (3): 373-379.
Dieta niskowęglowodanowaNiedokrwistośćZespół Jelita DrażliwegoSuperfruitsTężyczka utajonaIndeks insulinowy (IS)Niezwykle ważna witamina B12SIBO, czyli przerost bakteryjny jelita cienkiegoPorównanie diety niskowęglowodanowej i ketogenicznejKwasy tłuszczowe - kompendiumDieta wegetariańskaDieta, a stwardnienie rozsianePrzeciwutleniacze, czyli naturalni obrońcy organizmuDieta oraz problemy żywieniowe małych dzieciProbiotykiNietolerancja laktozyEndometrioza, a dietaZespół policystycznych jajników (PCOS)Dieta low FODMAPSubstancje wspomagające prawidłową glikemięOperacja bariatrycznaMigrenowe bóle głowyInsulinoopornośćStany zapalne trzustkiMarskość wątrobyZespół metabolicznyNieswoiste choroby zapalne jelit: wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) i choroba Leśniowskiego-Crohna (CD)Choroby neurodegeneracyjne mózgu - Alzheimer i ParkinsonReumatoidalne zapalenie stawów (RZS)Kamica żółciowaCeliakiaKamica nerkowa i moczowodowaAlergia i nietolerancja pokarmowaNiedożywienieChoroba wrzodowa żołądka i dwunastnicyOsteoporoza i jej związek z żywieniemŻywność, która może chronić przed nowotworamiNapary roślinne wspierające pracę organizmuDieta w depresjiNiedoczynność tarczycy z Hashimoto - a dietaChoroba refluksowa żołądkowo-przełykowa (refluks)Jak zwiększyć biodostępność żelaza w diecieDna moczanowa a dietaDieta dla Kobiet w ciążyCukrzyca – strzeż się!Cholesterol - czy słusznie oskarżony?Gospodarka hormonalna pod lupąMechanizm tycia i chudnięciaŻywienie kobiet karmiących piersiąChoroby dietozależneŻywienie Dzieci w wieku szkolnymCeliakia - jedna z najczęstszych nietolerancji pokarmowychNietolerancja laktozy u osób dorosłychPrzyczyny otyłościAlkohol a odchudzanieCukier = biała śmierćDieta a forma włosów i skóryDieta antynowotworowa wg GersonaZespół jelita nadwrażliwego a dietaJak przytyć? Porady i dieta dla chudych.Odchudzanie - Fakty, mity i stereotypyDieta przy Atopowym Zapaleniu Skóry (AZS)Najważniejsze zasady odżywianiaZdrowotne właściwości diety niskowęglowodanowej
Opinie o mnie  |  Zamów dietę